Σύντομο λεξικό επίγνωσης

Αγάπη είναι. Αγάπη δεν είναι. Την νιώθεις, σε περιτριγυρίζει, την αισθάνεσαι. Πάνω σου και μέσα σου. Δεν σε γδέρνει ποτέ, μόνο σε χαιδεύει. Δεν σε ξεγελά. Δεν σε ντρέπεται. Υπάρχει για εσένα πριν από σένα και μετά απο σένα. Είναι κατακλυσμιαία και συμπαντική. Μια μήτρα για τον άνθρωπο.

Αγκαλιά, η βαθύτερη έκφραση της αγάπης.

Αγωνία είναι η οπτική από μια μόνο γωνία, εκεί που δεν υπάρχει αισιοδοξία ή διέξοδος. 

Γέλιο είναι ο θόρυβος που κάνουμε όταν είμαστε παρόντες στις στιγμές. Θέλει προστακτική! Γέλα να σε ακούσει ο θάνατος να τρομάξει και να φύγει!

Ειλικρίνεια. Η ταπείνωση του ανθρώπου για την μέγιστη σύνδεση. Αγαθά κόποις κτώνται και πόνοις κατορθούνται. 

Ζήλεια είναι η αποφυγή να κοιταχτούμε στον καθρέπτη μας, τον δικό μας καθρέπτη. Ανθρώπινη βέβαια αλλά και καταστροφική τόσο για τον αποστολέα όσο και για τον αποδέκτη.

Ζωή είναι όλα. Δεν υπάρχει χωρίς σύμπλευση.

Θάνατος είναι κάθε παραίτηση από την ζωή. Ο φυσικός θάνατος είναι αναπόφευκτος, ενώ ο ψυχικός θάνατος είναι επιλογή.

Θλίψη είναι η απουσία σύνδεσης με ανθρώπους και πράγματα. Είναι η ανάγκη σύνδεσης. Θέλει πίστη, εμπιστοσύνη και χρόνο να βγεις από αυτή. 

Πονηριά είναι η αποτυχημένη απόπειρα κάποιου σε μια σχέση να υποτάξει τον άλλον. Ερμηνεύεται αλλιώς και ως απουσία αυτοεκτίμησης. 

Πόνος. Σημείο στίξης. Πεδίο τραύματος. Το πιο δυνατό βίωμα αλλαγής, διαπίστωσης, ωρίμανσης, απόστασης. Λέμε "πριν από τον πόνο και μετά από αυτόν". 

Συμπαράσταση: Να στέκεσαι δίπλα δίπλα, να είσαι παρών/παρούσα και να ακούς με τα αυτιά και την ψυχή σου. 

Φιλία είναι κάθε προσπάθεια του ατόμου να συνυπάρξει αρμονικά και ουσιαστικά με τους άλλους. Είσαι καλός φίλη/φίλος; θα ήσουν ο/η φίλος/η των φίλων σου;

Ψέμα είναι η επιθυμία του άλλου να μας εξουσιάσει. Είναι στο χέρι μας να μην του το επιτρέψουμε.

Υστερόγραφο: Πάντα κοιτάω από το μπαλκόνι μου με τόσο θαυμασμό και συγκίνηση τα παιδιά στην πρασιά (ακάλυπτος χώρος) ανάμεσα στις γκρίζες πολυκατοικίες να γελάνε με μικρά και απλά πράγματα και συνήθειες Με μια φέτα καρπούζι, με μια φουσκωτή πισίνα, με το κυνηγητό και με την βροχή!. 

Χωρίς ρήμα, χωρίς υποκείμενο. Απο-ποίηση μέρος πρώτο

Πολλές φορές τα ρήματα και τα υποκείμενα είναι περιττά, αν όχι επουσιώδη.

Χάνεις την ουσία αν τα τοποθετείς στην πρόταση σου, προσπαθώντας να μιλήσεις για την αλήθεια και το δίκαιο. Χρησιμοποίησε καλύτερα ουσιαστικά, αυτά εκφράζουν τις ενδόμυχες σκέψεις σου και τα πιο απόκρυφα συναισθήματά σου. Αυτά καρφώνουν την καρδιά και παίζουν με το μυαλό. Αυτά (ξε) σηκώνουν την έμφυλη τάξη των πραγμάτων.

Τα ουσιαστικά σου απευθύνουν τον λόγο να δράσεις και να ενεργήσεις. 

...η ζωή

...ο θάνατος

..η μοίρα

...η απόγνωση

...η αγάπη

...ο έρωτας

...ο θυμός

Έτσι, κράτα γυμνά και καθαρά τα ουσιαστικά, όπως σε απογυμνώνουν εσένα ανήθικες και θρασύδειλες συμπερφορές.

Ντρέπομαι για όσες φορές προσπάθησα να ωραιοποιήσω μια κατάσταση, για όσες φορές δεν μίλησα στον πρώτο ενικό και πληθυντικό, για όσες φορές δεν ήμουν εκεί. Εσύ ένιωσες; εσύ ήσουν; 

Κάποια στιγμή φτάνει η ώρα μηδέν στην ζωή σου. Και λές, τέρμα τα ρήματα! τέρμα τα υποκείμενα!Λες και κάποιος σε προγραμμάτισε από τουδε και στο εξής να αρχίσεις να μαθαίνεις την ίδια την ζωή, την ουσία. Για άλλους νωρίς, για λίγους νωρίτερα, για πολλούς ποτέ. 

Διάλεξε τι θα αγοράσεις από τον πάγκο, αν θέλεις τα πιο ακριβά, τα πιο φθηνά ή αυτά που σου προσφέρουν ούτως ή άλλως. Αυτά που χρειάζεσαι μαζί σου είναι τα δικά σου ουσιαστικά. 

Χαμήλωσε τις προσδοκίες σου, δες γύρω σου. Τώρα δες πιο καλά. Τώρα βλέπεις. 

Δημιούργησε έναν κύκλο και μπες μέσα. Τώρα περπάτα αλλά πρόσεχε πως θα βγαίνεις. Με το ένα πόδι μέσα, με το άλλο έξω, μια ισορροπία κράτα! Ακροβάτης και ονειροβάτης. Ααα όλα κι όλα, χωρίς όνειρα, ελπίδα και αγάπη δεν μένω μέσα στον κύκλο. 

Δεν φταίω εγώ που έγινα σκληρός, ούτε εσύ. Αλλά τα ρημάδια τα υποκείμενα και ρήματα που βάζουμε ανάμεσά μας. Και πως να τα απαρνηθείς αφού καλογυαλίζουν; Θέλει δύναμη να δεις μέσα σου γιατί πρέπει να φωτίσεις. Θέλει θάρρος να μην εξευτελίζεις την δύναμη σου. 

Νέα αφετηρία.

Σχέσεις στην συντήρηση

Αγαπημένοι άνθρωποι, πιασμένοι χέρι-χέρι και τα μπλεγμένα δάχτυλα τους να μετρούν αναμνήσεις και φωτογραφίες ζωής. Περασμένους πόνους και αιώνιες χαρές που θα μείνουν χαραγμένες σε τοίχους, γράμματα, αντικείμενα και θα περάσουν σε επόμενες γενιές ως μια σημαντική κληρονομιά. Ακλόνητη μοιρασιά. 

Δεν είναι μια σκηνή από ταινία ή βιβλίο, είναι μια ευγνωμονούσα στιγμή. 

Μια λήψη από δυο ανθρώπους που μοιράζονται σώμα και ψυχή. 

Μια σχέση ζωής, μια ελπίδα επι γης.

Έκανα τον πρόλογο για να περάσω στο κυρίως θέμα. Αυτό είναι το επίκαιρο.

...στον αντίποδα υπάρχουν οι σχέσεις στην συντήρηση.

Να είσαι και να μην είσαι. Να αγαπάς αλλά με προϋοποθέσεις. Να αγαπιέσαι αλλά με δόσεις.

Να δίνεις αλλά να μετράς το κόστος. Ή να δίνεις με καχυποψία.

Να αναρωτιέσαι συνεχώς για τα συναισθήματα του άλλου και να τα προβλέπεις σαν μια άλλη χαρτορίχτρα ή μετεωρολόγο σε κανάλι εθνικής εμβέλειας.

Να μην είναι τίποτα αβίαστο! Δεν κουράζεσαι βρε αδερφέ; Να μετράς αναπολώντας τις χαρούμενες στιγμές; Αυτό είναι η ζωή σου; ένα μέτρημα στα δάχτυλα;

Βλέπεις...οι σχέσεις στην συντήρηση γεννούν πολλά ερωτήματα και αμφιβολίες.

Οι σχέσεις ζωής βεβαιότητες και επαναπροσδιορισμό αυτών.

Οι σχέσεις στην συντήρηση δημιουργούν σιωπές και μεγαλώνουν τις αντιθέσεις. 

Στις σχέσεις συντήρησης αποσκοπείς να ενώσεις τις μοναξιές, αγωνιάς για το μετά και αγωνίζεσαι σε μια άνιση μάχη με τον εαυτό σου και τον άλλον. Πάντα, κοιτάς το μετά και δεν ζεις στο παρόν. Δεν ψηλώνεις, μόνο λίγες στιγμές αναθαρρείς και έχεις την ψευδαίσθηση ότι όλα θα πάνε καλά.

Είναι χρέος μας να κάνουμε σχέσεις ζωής και ζωντανές. Να μην τις κρατάμε στην συντήρηση.

Είναι χρέος για την ζωή μας.

Είναι χάρισμα για τον κόσμο που ζούμε. Γιατί οι στιγμές χαράς μας θα μοιραστούν, θα γίνουν αφηγήσεις σε επόμενες γενιές. Κι εκείνες με την σειρά τους θα αναζητήσουν τις σχέσεις ζωής.

Σαν επίλογος

Οι σχέσεις ζωής διατηρούνται φρέσκες

Τρώγοντας σου έρχεται η όρεξη

Η συντήρηση είναι για την λιγούρα

Ανθεκτικότητα όπως Άνθος

Φωτογραφία: Προσωπικό αρχείο -Θεσσαλονίκη, Μάρτιος 2021 "Οι ουρανοί"

Τις τελευταίες μέρες έρχεται συχνά στο μυαλό μου  η λέξη ανθεκτικότητα, στροβιλίζοντας το συναίσθημα μου. Ορισμένες φορές-δε- κάνω εικόνα ότι η ανθεκτικότητα είναι μάλλον ένα είδους φυτού που θα καρποφορήσει και τα άνθη του θα έχουν ζωντανά χρώματα. Πότε πιο νωρίς, ποτέ πιο αργά. Όλα στην γόνιμη ώρα τους. Για τον κάθε ένα από εμάς και για όλους μαζί, έστω ασύγχρονα. 

Γιατί τώρα; γιατί αυτές τις μέρες, θα αναρωτηθεί ο αναγνώστης. Γιατί τώρα περισσότερο από ποτέ τίθενται ζητήματα ζωής και απειλής αυτής, δικαιωμάτων, ελευθεριών και περιορισμών, της βίας, αποκαλύψεων πληγών και κυρίως η αναμέτρηση με τον εαυτό μας σε πρωτόγνωρα αδιέξοδα. Γιατί τώρα μας περιβάλλουν απροσδόκητα και μάλλον αναγκαία συμβάντα που χρειάζεται να "ανοίξουμε" για να τα δούμε καθαρά και με τόλμη, ως μια άλλη άνοιξη που θα την καλωσορίσουμε. Εμείς ως σύγχρονοι της εποχής μας μπολιάζομαστε μέσα σε αυτά κι ελπίζω (άρα έχω κι έναν φόβο μη εκπλήρωσης) να βγούμε πιο ώριμοι και συνδεδεμένοι.

Στην ψυχοθεραπεία δεν ανακαλύπτεις τον εαυτό σου, συνθέτεις κομμάτια του εαυτού σου και φωτίζεις τα καλά κρυμμένα.  Ετσι και η ανθετικότητα αφορά το σύνολο των δυνατοτήτων, πιθανοτήτων και νεωτερισμών του εαυτού μας. Ανθεκτικότητα είναι να μπορώ να ζώ χωρίς να περιορίζομαι αλλά να προσαρμόζομαι στις νέες συνθήκες. Και όχι σε μια προσαρμογή αέναη αλλά σ' έναν συνδυασμό προσωπικής αφήσηγης και συλλογικών μετακίνησεων και αλλαγών. Όπως, τα φύλλα που πέφτουν το φθινόπωρο για να δώσουν την θέση τους σε νέα άνθη. 

Ανθεκτικότητα δεν σημαίνει ανεκτικότητα και στέρηση της προσωπικής έφκρασης. Ανθεκτικότητα σημαίνει συμπερίληψη των δυσκολιών και των τραυματικών γεγονότων-ατομικών και συλλογικών- στο παρόν μας. 

Ανθεκτικότητα είναι να αποδίδω ένα νόημα με ένα παρελθόν που δεν αλλάζει κι ένα μέλλον που δεν το γνωρίζω. Αλλά ένα παρόν που (ορί)ζω. Ανθίζω μέσα σε αυτό το παρόν και καρποφορώ για τους επόμενους κι έτσι μένω συνδεδεμένος.

Ανθεκτικότητα σημαίνει επαφή με ανθρώπους που παραμένουν διαφανείς, έμπιστοί και σκεπόμενοι στις πιο μεγάλες ή μικρές αναταραχές. Σε αλλαγές που επιλέγεις ή σε επιλέγουν. Η ανθεκτικότητα δεν είναι μια μόνιμη αναζήτηση χαράς αλλά μια στάση ζωής που απαιτεί αναδίπλωση χωρίς αγωνία και φτιαχτούς λαβύρινθους από ειδικούς και μη ειδικούς.

Πιστεύω και νιώθω ότι δυο φορές γεννιόμαστε, όταν ερχόμαστε στην ζωή παίρνοντας ανάσα και όταν επιλέγουμε τον προσανατολισμό μας. Στην δεύτερη συνθήκη είμαστε συνυπεύθυνοι. 

Όσο υπάρχει ο ήλιος

 Όσο υπάρχει ήλιος δεν φοβάμαι τίποτα

όσο υπάρχει ήλιος και τα μάτια μου τρεμοπαίζουν μέσα σε αυτόν, υπάρχει χαρά

όσο υπάρχει ήλιος και ξημερώνει μπορώ να ονειρεύομαι και να κοιμάμαι ήσυχα τα βράδια.

-Δεν θέλω τίποτα άλλο, μόνο ήλιο

κι ας γεμίζει η καρδιά μου με πόνο

κι ας γεμίζουν τα μάτια μου με δάκρυα

κι ας τρέμω τις απώλειες

κι ας τρέμω το αύριο. ΄Οσο το αύριο έχει έναν ήλιο δεν φοβάμαι τίποτα ή μάλλον παίρνω δύναμη!

-Όσο υπάρχει ήλιος υπάρχει ελπίδα

ψήλα στον ουρανό και σιμά στις ψυχές και στα πόδια των ανθρώπων.

-Όσο τα παιδιά ζωγραφίζουν κι ονειρεύονται τους ήλιους, τόσο αυτοί θα ανατέλλουν.

-Αρνούμαι να τραβήξω τις κουρτίνες, πρέπει να τον δω! Γιατί με ζεσταίνει από μέσα προς τα έξω κι από έξω προς τα μέσα. Κάνει τα μαγικά του!

Και μόνο όταν συνομιλώ με τον ήλιο βρίσκω φωτεινές απαντήσεις, άραγε γίνομαι ο ήλιος;

Να είμαστε οι ήλιοι για τους άλλους, να τους ζεσταίνουμε κι όχι να τους καίμε!

-Ξέρεις; ο ήλιος υπάρχει μέσα στην βροχή, απλά έχει μεταμορφωθεί σε ουράνιο τόξο. πήρε όλα τα χρώματα γιατί μόνο έτσι ταιριάζει στην ανθρωπότητα.

- Και στην ανατολή και στην δύση του αγκαλιάζει τις φωνές μας. Τις παίρνει και τις αφήνει για την επόμενη μέρα που θα έρθει. Παίρνει και τα μυστικά μας, αυτά που μοιραζόμαστε κι αυτά που τα κρατάμε και τα αφιερώνουμε σε αυτόν. 

Ο άνθρωπος που φούσκωνε μπαλόνια

Ήταν μια φορά ένας άνθρωπος που φούσκωνε & ξεφούσκωνε. Η ανάσα του βαριά, έβγαινε σαν απόσταγμα από την ημέρα του. 

Σκεφτόταν ότι είχε λόγους να είναι στενοχώρημένος και άλυτες καταστάσεις, Ένιωθε ότι ήταν στο χείλος του γκρεμού.

Έτρωγε και φούσκωνε, έπινε νερό και ξεφούσκωνε.

Τόσο πολύ που το δωμάτιο γέμιζε με την ανάσα του και τον περικύκλωνε. Γινόταν στενό και αδηφάγο.

Δεν ήξερε από που ερχόταν αυτό το φούσκωμα κι όταν έψαχνε να βρει τους λόγους φούσκωνε κι άλλο!. Οι σκέψεις του έτρεχαν σαν άλογα  ιπποδρομίου που αγωνίζονται για το έπαθλο. Τα σενάρια; τα χειρότερα. Η βοήθεια για το στοίχημα μηδαμινή. 

Οι εκκρεμότητες -έλεγε- τον έπνιγαν. Και φούσκωνε και ξεφούσκωνε για να αναπνεύσει, έβγαινε στο μπαλκόνι να πάρει καθαρό αέρα & αισθανόταν για λίγο καλύτερα. Μέχρι που κι ο αέρας αυτός του έμοιαζε λίγος.

Πολλά, πολλαπλάσια.... του φαίνονταν τα προβλήματα του. Έψαχνε να πιαστεί από την άκρη ενός νήματος αλλά βραχυκύκλωνε. Και φούσκωνε και ξεφούσκωνε. 

Είχε πόνους, στο κεφάλι, στο στομάχι, στην καρδιά. Στα ζωτικά όργανα της αγάπης, της αφοσίωσης, του θυμού, της λύπης.  Οργανα που μας συνδέουν με τους Άλλους, στην σκέψη, στην τροφή, στην ενέργεια. 

Φούσκωνε και ξεφούσκωνε και πονούσε. 

Τον ευχαριστούσαν πλέον λίγα πράγματα. Ένιωθε κλεισμένος και κλειστός. Ακόμα κι αν ήταν με άλλους τριγύρω του φούσκωνε και ξεφούσκωνε. Άλλες μέρες οι άλλοι τον καταλάβαιναν κι άλλες όχι.

Και προσπαθούσαν πολύ να τον βοηθήσουν αλλά δεν έμοιαζε να θέλει. Ήθελε όμως! Αλλά ήταν περισσότερο εξοικειωμένος με τον φόβο και το φούσκωμα παρά με την ανακούφιση που του χάριζαν οι άλλοι.

Κουρασμένος σωματικά και ψυχικά πολλές φορές κοιμόταν και αυτό του χάριζε στιγμές γαλήνης και παράδοσης σε καμία ανάγκη λύσης. Δεν χρειαζόταν να μάθει ή να κάνει κάτι. Δεν υπήρχε η απαίτηση.  

Μα και στα όνειρα φούσκωνε και ξεφούσκωνε και τότε ξυπνούσε ελπίζοντας ότι αυτή η μέρα θα ήταν διαφορετική.

Μια μέρα, περνούσε έξω από ένα μαγαζί γεμάτο πολύχρωμα μπαλόνια. Και φούσκωσε και ξεφούσκωσε γιατί σκέφτηκε ότι έτσι θα έπρεπε να ήταν η ζωή του! Γεμάτη και πολύχρωμη. Και φούσκωσε και ξεφούσκωσε από την στενοχώρια του.

Όμως, του ήρθε μια ιδέα!

Αγόρασε μπαλόνια, μεγάλα και μικρά, μονόρωμα, δίχρωμα και όλων των ειδών.  Και όλη την ημέρα φούσκωνε και φούσκωνε και φούσκωνε μπαλόνια! Μόνο φούσκωνε, δεν ξεφούσκωνε. Είχε βρεί έναν σκοπό που τον έκανε χαρούμενο μα και τόσο κουρασμένο που κοιμόταν  και ονειρευόταν κι άλλα μπαλόνια! 

Και είδε σε ένα όνειρο τον εαυτό του παιδί να πετάει πάνω σε μπαλόνια! Να φουσκώνει και να πετάει! Να γελάει και ξυπνούσε γελώντας.

Μπορούσε πλέον να αναπνέι και να χαρίζει μπαλόνια στους άλλους. 

Και το φούσκωμα του είχε γίνει τώρα μέσο για να φουσκώνει τα αγαπημένα του μπαλόνια,  μοιραζόταν την χαρά και την λύπη του. Μιλούσε στους άλλους για τις γαλήνιες και τις δύσκολες μέρες του.

Και έτσι γέμισαν τα σπίτια, οι πόλεις κι ο κόσμος ολάκερος μπαλόνια! Από έναν άνθρωπο που φούσκωνε από αγάπη και υπομονή.

*Αυτήν την ιστορία την εμπνεύστηκα από τις συνθήκες που βιώνουμε και την δύναμη που κρύβει ο καθένας μέσα μας.