Επικοινωνία: Εγώ και ο Αλλος

Η επικοινωνία με τον Αλλον αφορά πρωτίστως τη σχέση με τον εαυτό μας. Η αναζήτηση της επικοινωνίας είναι μια έμφυτη ανάγκη και ικανότητα του εαυτού να αναπτυχθεί, να εξελιχθεί και να διευρύνει τα όρια του. Οι άνθρωποι και ο τρόπος που θα επιλέξουμε να επικοινωνήσουμε αποτελούν συνειδητές ή μη συνειδητές (μάλλον συχνότερα) τάσεις γιατί ο εαυτός μας, ως στοιχείο του φυσικού και κοινωνικού κόσμου, προϋπάρχει της επικοινωνίας. Ουσιαστικά η επικοινωνία αποτελεί το μέσον να βρούμε άλλους εαυτούς και να συμπορευθούμε.

Με τα άτομα που η επικοινωνία είναι δυνατή, αναγνωρίζουμε κοινά στοιχεία, εσωτερικά ή εξωτερικά και μοιραζόμαστε απόψεις, συνήθειες και ενδιαφέροντα που συγκλίνουν παρά αποκλίνουν. Οι Άλλοι αποκλείονται από το δίκτυο επικοινωνίας μας, όταν εκφράζουν ακραίες πολιτικές, θρησκευτικές, κοινωνικές ιδεολογίες γιατί είμαστε αντίθετοι με την ιδέα ότι υπάρχει μόνο μια "σωστή αλήθεια" που πρέπει να αποδεχτούμε χωρίς διαπραγμάτευση. Η επικοινωνία είναι μια διαπραγμάτευση, η οποία δεν οδηγεί πάντα στην συμφωνία αλλά φέρνει νέες αλήθειες και πραγματικότητες στο φως και εφόσον είμαστε "ανοιχτοί", μπορεί να μας αποκαλύψει νέα στοιχεία για τον εαυτό μας.
Επιπρόσθετα, αποφεύγουμε την επικοινωνία μέσα στην οποία νιώθουμε ότι απομακρυνόμαστε από τον εαυτό μας.και κουραζόμαστε ψυχικά και σωματικά γιατί ο διάλογος δεν είναι αυθεντικός αλλά αποτελεί απλά  ανταλλαγή ιδεών-όχι αμφίδρομη αλλά μονόπλευρη- και ενώ μιλάει ο Άλλος εμείς βυθιζόμαστε στις δικές μας σκέψεις ή προβάλλουμε τις δικές μας ανάγκες. Σε αυτού του είδους την επικοινωνία αισθανόμαστε πίεση, άγχος και ματαίωση όπου το Υπερεγώ μας αντικατοπτρίζεται στην αίσθηση της υποχρέωσης, της κοινωνικοποίησης μας και της ευγένειας. Και τελικά οδηγούμαστε στην απομόνωση αφού δεν είμαστε ειλικρινείς ούτε προς τον εαυτό μας, ούτε προς τον Άλλον.

Η γυναίκα που φύτευε σπόρους

Γεννήθηκα για να φυτεύω σπόρους
και έζησα με αυτούς τους όρους
το χωραφίσιο χώμα είχα για άρωμα
και την αγάπη του Θέου φορούσα κάθε χάραμα

Κι όταν χόρευα και τραγουδούσα
ποτέ, από ντροπή, τους άλλους δεν κοιτούσα
ήταν χρόνια απλά και ευτυχισμένα
φουρτούνες που περνούσαν,
τα βρίσκαμε αγαπημένοι.
Η πίκρα με εσωσε πολλάκις
ο θρήνος κούρνιαζε μέσα μου-αδέρφια, ήρωες, πρόσωπα γνωστά και άγνωστα
Το βιος-βιος!
Σαν γυναίκα έπνιγα τον πόνο στην χαρά.

Δεν μιλούσαμε η ψυχή από τι είναι φτιαγμένη.
Σας είπα χρόνια απλά, η ζωή μετρημένη.


Το όπλο ήταν το τρίτο χέρι
στο προσκέφαλο, να πολεμήσει έτοιμο,
οι καιροί ήταν τέτοιοι.
Στα άλογα ανέβαινα, βοηθούσα ταλαιπωρημένους
δώσε φαί, δώσε νερό κι ας είσαι από τόπους ξένους.

Ένα ζευγάρι πολύ αγαπημένο ζούσε έρωτα απαγορευμένο
τους έδωσα πνοή να φύγουν, να λευτερωθούν
το όνειρο τους να ζήσουν, πλάι τους κι εγώ!

Λέξεις από έναν ερωτευμένο

Σε είδα όταν είχες στραμμένο το βλέμμα σου αλλού,
με πρόσεξες, μα δεν μίλησες γιατί ντρεπόσουν σαν παιδί.
Διάβαζες ένα βιβλίο και η φωνή σου με γέμιζε γαλήνη.
Mετά- όχι τυχαία-τα βλέμματα μας συναντήθηκαν και
τα χέρια μας σχεδιάζαν "τα ανείπωτα" πάνω σε ένα άσπρο χαρτί.
Τότε, για πρώτη φορά, με άφησες να σε νιώσω.

Ήρθα να σε βρω, αγνοώντας ότι ο κίνδυνος και η αυτοκαταστροφή μου παραμονεύουν.
Εσύ, άπλωσες μια νοητή κλωστή, έπλεξες με αυτήν μια γέφυρα και με κάλεσες πρός το μέρος σου.
Δεν ήξερα αν θα φτάσω ή αν θα πέσω, απλά το τόλμησα και ένιωσα ζωντανός.

Είδα μέσα σου κάτι από μένα, ίσως και συ.
Η επαφή ήταν "καθαρή" και αληθινή, μόνο το φως του ήλιου, που μας έλουζε, θα μπορούσε να κλείνει βίαια τα μάτια μας και όχι η ντροπή.
Η θάλασσα ήταν με το μέρος μας, ήρεμη και αγέρωχη. Δεν φοβόμουν τίποτα, μόνο τον εαυτό μου.
Ο κόσμος γύρω γέμιζε τον πίνακα και ο χρόνος είχε στραφεί εναντίον μας.
Το σώμα μου επιθυμούσε να συναντηθεί με το δικό σου για να νιώσει χορτασμένο. Δεν είχα όρεξη για τίποτα άλλο, είχα ξεχάσει την ανθρώπινη φύση μου. Έβγαινα με γνωστούς και φίλους και έπεφτα σε τοίχους και κενά, τα λόγια όλων "έμοιζαν" στα αυτιά μου σαν το θρόισμα των φύλλων που διέκοπτε την σκέψη μου για εσένα...εσένα...εσένα. 
Τότε κατάλαβα πόσο εξαρτημένος ήμουν.


Τα μάτια μου πήραν το δικό σου χρώμα. Δεν είναι εύκολο να παίζεις κρυφτό.
Σου μίλησα όπως μόνο στον Θεό έχω μιλήσει.
Ο έρωτας, ούτως ή άλλως, με απογύμνωσε και ήταν για σένα τόσο λίγο να με διαβάσεις.
Αυτός ο έρωτας που λέξη με την λέξη και άγγιγμα με άγγιγμα μετουσιωνόταν σε αγάπη. Έβρισκα μέσα μου την αλήθεια του ανθρώπου.

Όταν πια έφυγα από κοντά σου ήμουν τυφλός, ήμουν σίγουρος ότι δεν θα περνούσα άλλες γέφυρες και δεν θα έβλεπα άλλες θάλασσες.
Αυτός είναι έρωτας!

Ταύτιση και Ενσυναίσθηση

Συχνά χρησιμοποιούμε τις λέξεις ταύτιση και ενσυναίσθηση ως συνώνυμες, χωρίς να γνωρίζουμε την βαθύτερη σημασία τους και την καταλληλότητα σε μια πρόταση ή σχήμα λόγου. Η διαφορά τους δεν αποτελεί μόνο θέμα ερμηνείας και προφορικής ή γραπτής ανάλυσης αλλά βιωματικής προσέγγισης; στα πλαίσια της σχέσης μας με τον εαυτό μας και τους άλλους.
Η ταύτιση δηλώνει την αυτόματη τάση που έχει ο άνθρωπος να εντοπίζει, να ανακαλύπτει ή να φαντάζεται τα κοινά ή παρόμοια στοιχεία, που τον συνδέουν με τους άλλους. Αυτά μπορεί να είναι εξωτερικά ερεθίσματα, συναισθήματα, σκέψεις, βιώματα και καταστάσεις. Σε μια ομαδική κατηγοριοποίηση πρόκειται για το οργανικό, σωματικό και συναισθηματικό επίπεδο. Παραδείγματος χάρη, δυο υποψήφιοι, Α και Β, περιμένουν σε μια αίθουσα για συνέντευξη. Ο διάλογος θα μπορούσε να είναι ως εξής:

Α.Ήρθατε και εσείς για την συνέντευξη ε;
Β. Ναι ναι μάλιστα... 
Α.Λέτε να είναι δύσκολα;
Β. Ελπίζω πως όχι αλλά έχω άγχος!
Α..Και εγώ το ίδιο αλλά προσπαθώ να είμαι ήρεμος.....

Σε αυτήν την περίπτωση ο υποψήφιος Α παρομοιάζει τον εαυτό του με τον υποψήφιο Β, κάτι που τον εξυπηρετεί, αφού μοιράζεται την εμπειρία του (συνέντευξη εργασίας) με κάποιον άλλον και νιώθει ίσως ανακουφισμένος γιατί τα συναισθήματα του αντανακλώνται και παίρνει ανατροφοδότηση. Στην ταύτιση λοιπόν υπάρχει η διαδικασία του καθρεπτίσματος, βλέπω δηλαδή τον εαυτό μου στον άλλον, είτε αναγνωρίζω την ύπαρξη μου μέσα σε αυτόν.

Αλτρουισμός ή "κοινωνικός εγωισμός"

Ο αλτρουισμός εμπεριέχει τον εγωισμό. Μπορεί να ακούγεται "σκληρό" και κυνικό αλλά η πρόθεση είναι καλή και η εξήγηση απλή. Ζούμε σε κοινωνίες, μικρές ή μεγάλες, οι οποίες διαμόρφωσαν τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς μας. Έχουμε προσωπικές ανάγκες και επιθυμίες, οι οποίες δημιουργούνται ή εκπληρώνονται μέσα σε αυτές τις κοινωνίες και εσωκλείουν τους άλλους. Δουλεύουμε για να εισπράξουμε ένα χρηματικό ποσό, το οποίο θα μας επιτρέψει πέρα από τα βασικά να έρθουμε και σε επαφή με τον κοινωνικό περίγυρο, μαθαίνουνμε ξένες γλώσσες για να συνεννοηθούμε με άλλους λαούς και για να καλύψουμε την ανάγκη της επικοινωνίας, βγαίνουμε έξω για να μειώσουμε το αίσθημα της μοναξιάς. Ολα αυτά οδηγούν στην σημαντική, για όλους μας, παράμετρο να είμαστε αγαπητοί και να αρέσουμε από την κοινωνική ομάδα στην οποία ανήκουμε.
Ο αλτρουισμός καλύπτει την πιο σημαντική παράμετρο του ανθρώπινου ψυχισμού και παίρνει την μορφή του κοινωνικού εγωισμού, δηλαδή "εσωκλείω σε μια σκέψη μου ή ενέργεια τον κοινωνικό περίγυρο αλλά και τον εαυτό μου, με σκοπό τα βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα οφέλη". Η λειτουργία του κοινωνικού εγωισμού φαίνεται καθαρά με την υπόθεση "αν μια μέρα έμενε πάνω στην γη μόνο ένας άνθρωπος μάλλον δεν θα είχε νόημα ο αλτρουισμός γιατί θα έλειπαν οι άλλοι, δηλαδή το αντικείμενο του αλτρουισμού".
Φυσικά αυτή η διεργασία δεν γίνεται κάθε φορά μηχανικά όσο περιγράφεται εδώ αλλά έχει μια  φυσική και ασυνείδητη υπόσταση. Δεν μαθαίνεται και δεν έχει διδακτέα ύλη, είναι σαν φυσική απόρροια της ενταξής μας στο κοινωνικό σύνολο και της συμβίωσης. Οι άλλοι είναι το αντικείμενο του αλτρουσιμού και το καθρέπτισμα του εαυτού μας. Ποιος δεν επιθυμεί λοιπόν να έχει μια όμορφη απεικόνιση στον καθρέπτη;.

Ο καθένας προβαίνει σε αλτρουιστικές πράξεις για διαφορετικούς είτε προσωπικούς, επαγγελματικούς και οικογενειακούς λόγους.

Χρόνος

Το ημερολόγιο είναι "γυμνό" πια. Έχουν μείνει  λίγες σελίδες που σημαίνουν τις τελευταίες ημέρες του Δεκεμβρίου. Και ανοίγει ένα νέο ημερολόγιο.
Αυτές τις ημέρες ευχόμαστε στους άλλους και στους εαυτούς μας για τις πανανθρώπινες αξίες όπως ελευθερία, αγάπη, υγεία.  Μηδενίζουμε τα γεγονότα που μας πλήγωσαν και αυτά που μας γέμισαν ευτυχία τα βάζουμε σε ένα κουτί καλά φυλαγμένο. Αυτούς ή αυτά που μας "σκότωσαν" τα σπρώχνουμε στο παρελθόν. Οι πράξεις και οι απραξίες  απαριθμώνται όπως οι πεπερασμένες εκπομπές στην τηλεόραση.  Τα όνειρα και οι επιθυμίες παίρνουν φωτιά. Οι σημαντικοί για μας άνθρωποι είναι αυτοί που κρατάμε μέσα μας και οχι απαραίτητα με αυτούς που θα μετρήσουμε ανάποδα την άφιξη του νέου χρόνου.  Γιατί η αγάπη δεν γνωρίζει χρόνο.

Προσωπικά, ο χρόνος για μένα ορίζεται ως η αναγκάια ύπαρξη τακτικής και χρονικής τοποθέτησης των πραγμάτων. Με άλλα λόγια μας εξυπηρετεί στην καθημερινή ζωή, όπως στα ραντεβού, στις πληρωμές ή στις υποχρεώσεις μας. Στην ανάγκη μας να φορέσουμε ζεστά ή ελαφριά ρούχα. Σε ένα γεγονός που συμπεριλαμβάνει και άλλους. Ωστόσο, έμεις κρατάμε τον χρόνο ζωντανό. Τον "κυριεύουμε" με γνώση, λάθη και αλλαγή γιατί έχουμε αυτήν την δύναμη. Ακόμα και όταν μιλάμε για αυτόν ή επιθυμούμε να επισπεύσει ή να επιβραδύνει. Όμως ο χρόνος παραμένει ο ίδος και ο άνθρωπος είναι εγκλωβισμένος μέσα σε αυτόν όταν δεν μπορεί να ζήσει μακριά από αυτόν. Θα κυνηγάει για πάντα τον χρόνο.
Κάποιοι έχουν συνειδητοποιήσει την σχεδόν μηδαμινή επίδραση του χρόνου γιατί φιλτράρουν τη  ουσία από την χρονική στιγμή.  Όταν όμως ο άνθρωπος κυριεύσει τον χρόνο, είναι ελεύθερος και μπορεί να αντιστρέψει τα πράγματα, χωρίς να μετράει τον χρόνο!

Να είναι γεμάτες, λοιπόν, για τον καθένα οι σελίδες του Νέου ημερολογίου......